ШӨХТГ-ын хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах хэлтсээс хийсэн хяналт шалгалтуудын дүнг танилцуулж дөнгөж сая мэдээлэл хийлээ. Энэ үеэр ШӨХТГ-ын Хэрэглэгчийн хэлтсийн дарга Ч.Батбаатараас зарим зүйлийг тодрууллаа.-Танай байгууллагын зүгээс “Гар утас” нэгдсэн арга хэмжээг цагдаагийн байгууллагатай хамтран хэрэгжүүлж байгаа гэсэн. Энэ ажлын үр дүн хэр байна?
-Манайх Улаанбаатар хотын цагдаагийн газартай хамтран гарын утас нэгдсэн арга хэмжээг зохион байгуулж, Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Теди төв”, “Монтел” ХХК, “Дархан жонон” ХХК, “Түгээмэл” ХХК, “Ди Би Ди” ХХК-иудын гар утасны худалдааны төвийн үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийсэн. Ингэхэд Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-т Хэрэглэгч барааны талаар үнэн зөв сонголт хийхэд туслах бодит мэдээллээр хангагдах эрхтэй. 12 дугаар зүйлийн 12.2-т Худалдагч барааг худалдаанд гаргахдаа үйлдвэрлэгч /нийлүүлэгч/-ээс энэ хуулиар тогтоосон шаардлагыг хангасан бараа нийлүүлэх талаар зохих гэрээг байгуулсан байна.12.8-т Үйлдвэрлэгч, худалдагч, гүйцэтгэгчээсхэрэглэгчидбараа, ажил, үйлчилгээтэй холбоотой худал мэдээлэл өгөхийг хориглоно.12.9-т Бараа, ажил, үйлчилгээг хууран мэхлэх, төөрөгдүүлэх, хүч хэрэглэх замаар худалдах, гүйцэтгэх, хэрэглэгчийн эрхийг хохироосон гэрээ байгуулахыг хориглоно гэж заасныг тус тус зөрчиж байгаа нь тогтоогдсон.
-Тухайлбал, хаанаас ямар зөрчлүүд илэрсэн бэ?
-Гар утасны худалдаа эрхлэгчдийн худалдаалж буй гар утасны гарал үүсэл тодорхойгүй,
урьд нь ашиглаж байсан гар утасыг шинэ утас гэж мэдээлж худалдаалдаг, баталгааны хуудас нь хууль тогтоомжид заасан шаардлага хангахгүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн. Эдгээрийг арилгуулах зорилгоор гар утас худалдах, худалдан авах гэрээнд өөрчлөлт оруулахыг шаардсан улсын байцаагчийн албан шаардлагыг хяналт шалгалтад хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдэд хүргүүлсэн байгаа.
-Хуучин утсыг шинэ гэж зарах боломж ер нь байгаа юу?
-Гар утасны хулгай 2-3 ченжийн гараар дамжиж байдаг. Тухайлбал, “I phono” утсыг хулгайлсан хүүхэд 80 мянган төгрөгөөр бусдад худалддаг. Үүнийг нь ченж авч, лангуун дээр ажилладаг хүмүүстэй хамтардаг. Ченжүүдийн хувьд камерт бичигдэнэ гээд хэзээ ч худалдааны төвүүд рүү ордоггүй. Энэ мэт энэ хэрэг нь бүр сүлжээ болчихсон байна. Улмаар кодыг нь урд улсруу аваачиж тайлуулаад энд шинэ утас гээд 500 мянгаас дээш зардаг байгаа. Тиймээс бид цагдаагийн байгууллагад албан шаардлага хүргүүлсэн. Албан шаардлагынхаа дагуу гүйцэтгэлийн шалгалт хийнэ. Хэрвээ тухайн лангуун дээр зарагдаж байгаа гар утсыг гарал үүслийн бичиггүй байвал лангуу түрээслэгчтэй гэрээгээ цуцлах шаардлага тавина.
-Иргэдийн хувьд гар утас авахдаа гарал үүслийн гэрчилгээгээ мөн шаардах эрхтэй юу?
-Үүнийг шаардах ёстой. Худалдан борлуулагчид иргэдэд хаанаас яаж авсын гэдэг бүх мэдээллийг мэдээллэх үүрэгтэй.
-Манайх Улаанбаатар хотын цагдаагийн газартай хамтран гарын утас нэгдсэн арга хэмжээг зохион байгуулж, Чингэлтэй дүүргийн нутаг дэвсгэрт байрлах “Теди төв”, “Монтел” ХХК, “Дархан жонон” ХХК, “Түгээмэл” ХХК, “Ди Би Ди” ХХК-иудын гар утасны худалдааны төвийн үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийсэн. Ингэхэд Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 7.1-т Хэрэглэгч барааны талаар үнэн зөв сонголт хийхэд туслах бодит мэдээллээр хангагдах эрхтэй. 12 дугаар зүйлийн 12.2-т Худалдагч барааг худалдаанд гаргахдаа үйлдвэрлэгч /нийлүүлэгч/-ээс энэ хуулиар тогтоосон шаардлагыг хангасан бараа нийлүүлэх талаар зохих гэрээг байгуулсан байна.12.8-т Үйлдвэрлэгч, худалдагч, гүйцэтгэгчээсхэрэглэгчидбараа, ажил, үйлчилгээтэй холбоотой худал мэдээлэл өгөхийг хориглоно.12.9-т Бараа, ажил, үйлчилгээг хууран мэхлэх, төөрөгдүүлэх, хүч хэрэглэх замаар худалдах, гүйцэтгэх, хэрэглэгчийн эрхийг хохироосон гэрээ байгуулахыг хориглоно гэж заасныг тус тус зөрчиж байгаа нь тогтоогдсон.
-Тухайлбал, хаанаас ямар зөрчлүүд илэрсэн бэ?
-Гар утасны худалдаа эрхлэгчдийн худалдаалж буй гар утасны гарал үүсэл тодорхойгүй,
урьд нь ашиглаж байсан гар утасыг шинэ утас гэж мэдээлж худалдаалдаг, баталгааны хуудас нь хууль тогтоомжид заасан шаардлага хангахгүй зэрэг зөрчлүүд илэрсэн. Эдгээрийг арилгуулах зорилгоор гар утас худалдах, худалдан авах гэрээнд өөрчлөлт оруулахыг шаардсан улсын байцаагчийн албан шаардлагыг хяналт шалгалтад хамрагдсан аж ахуйн нэгжүүдэд хүргүүлсэн байгаа.
-Хуучин утсыг шинэ гэж зарах боломж ер нь байгаа юу?
-Гар утасны хулгай 2-3 ченжийн гараар дамжиж байдаг. Тухайлбал, “I phono” утсыг хулгайлсан хүүхэд 80 мянган төгрөгөөр бусдад худалддаг. Үүнийг нь ченж авч, лангуун дээр ажилладаг хүмүүстэй хамтардаг. Ченжүүдийн хувьд камерт бичигдэнэ гээд хэзээ ч худалдааны төвүүд рүү ордоггүй. Энэ мэт энэ хэрэг нь бүр сүлжээ болчихсон байна. Улмаар кодыг нь урд улсруу аваачиж тайлуулаад энд шинэ утас гээд 500 мянгаас дээш зардаг байгаа. Тиймээс бид цагдаагийн байгууллагад албан шаардлага хүргүүлсэн. Албан шаардлагынхаа дагуу гүйцэтгэлийн шалгалт хийнэ. Хэрвээ тухайн лангуун дээр зарагдаж байгаа гар утсыг гарал үүслийн бичиггүй байвал лангуу түрээслэгчтэй гэрээгээ цуцлах шаардлага тавина.
-Иргэдийн хувьд гар утас авахдаа гарал үүслийн гэрчилгээгээ мөн шаардах эрхтэй юу?
-Үүнийг шаардах ёстой. Худалдан борлуулагчид иргэдэд хаанаас яаж авсын гэдэг бүх мэдээллийг мэдээллэх үүрэгтэй.
Д.Ундрах /24tsag.mn/
Сэтгэгдэл (3)