Эрүүл мэндийн яамнаас ДОХ-ын эсрэг төслийн хүрээнд үнэгүй тарааж буй "Соёмботой бэлгэвч"-ний адал явдал одоог хүртэл тасраагүй байна. Эхлээд Монгол төрийн алтан соёмбыг бэлгэвчний уутан дээр байрлуулсан хэмээн нилээн шүүмжлэл дагуулж байсан. Үүний дараа Төрийн бэлгэдлийг хаа, хамаагүй байрлуулж хууль зөрчсөн гэх хэргээр Н.Удвал сайдыг буруутгасан билээ. Учир нь Төрийн бэлгэ тэмдгийн тухай хуулиар “Соёмбо” бэлгэдлийг хэрхэн ашиглах тухай хуульчилсан байна. Хууль нь хүртэл батлагдчихаад байхад монголчуудын нэн эртнээс сүслэн мөргөж, дээдэлж хүндэтгэж ирсэн алтан соёмбыг бэлгэвчин дээр байрлуулсан нь яалт ч үгүй хууль зөрчсөн үйлдэл болжээ.

Энэ мэт соёмботой бэлгэвчийг тойрсон элдэв яриа, сонирхолтой дөрвөн мөрт, элэг хөшмөөр хошигнол одоог хүртэл яригдсаар. Хүмүүсийн соёмботой бэлгэвчийг тэгэж их шүүмжлээд байгаагийн учир нь бэлгэвч хэрэглэгдээд хог дээр хаягдахад л байгаа юм.

Түүнчлэн уг бэлгэвчийг тос багатай чанарын шаардлага хангаагүй гэх шүүмжлэл хүмүүсийн дунд байна. Тэгэхээр бэлгэвч үндсэн үүргээ хангаж чадахгүй юм биш гэсэн асуултыг дагуулж байгаа юм. Ямарсайндаа л зарим жиргээчид чанаргүй соёмботой бэлгэвч хэрэглээд жирэмсэн болбол хүүхэддээ “Соёмбо” гэх нэрийг хайрлана гэхэв. Гэхдээ төрийн албан соёмбо минь ивээх байлгүй дээ. Ямартай ч тус бэлгэвчийг Эрүүл мэндийн яам, “Глобаль сан”-ийн санаачилсан төслийн хүрээнд хүмүүсийн дунд бэлгэвчний хэрэглээг дэлгэрүүлье, 100 хувь бэлгэвч хэрэглэхийг хэвшүүлье гэх үүднээс тус ажлыг хэрэгжүүлсэн аж. Энэ төслийнхөө хүрээнд НҮБ-ын хүн амын сангаар дамжуулж бэлгэвчээ худалдан авдаг байна. Гэхдээ тендер зарлаж өөр компаниар оруулж ирүүлдэг тул соёмботой бэлгэвчний бүтэлгүй явдалд Глобаль сан, Эрүүл мэндийн яам огт хамаагүй гэнэ.

Мэдээж НҮБ-ын буцалтгүй тусламжаар нийлүүлэгдсэн болохоор бэлгэвч чанаргүй байх нь аргагүй аж. Нэг бэлгэвчийг л  гэхэд 30-34 төгрөгөөр Малайзаас худалдан авдаг байна. Жилд дунджаар 915 бэлгэвч үнэгүй тараадаг аж. Харин энэ жил хүн амын тоогоор буюу хоёр сая гаруйг үйлдвэрлэсэн гэж эх сурвалж мэдээлж байна. Гэхдээ чухам тэр бэлгэвчүүд эзэндээ хүрч чадсан уу гэдэг нь тодорхойгүй. Төслийн шугамаар орж ирж байгаа тус бэлгэвчийг зарж борлуулахаас сэргийлж уутан дээр соёмбыг байрлуулсан хэмээн төсөл хэрэгжүүлэгч байгууллагаас тайлбарлажээ.

Харин иргэд төрийнхөө соёмбо тэмдгийг ашиглаж байгаа юм бол ядаж чанарын хувьд шаардлага хангахуйц байхад яадаг байнаа хэмээн ярьж явна.

Монголчууд нэн эртнээс төрт ёсоо дээдлэн сүсэглэж ирсэн уламжлалтай. Ийм байхад төрт ёсныхоо бэлэг тэмдгийг архи, тамхи цаашлаад бэлгийн үйл хэрэгт хүртэл хольж хутгах болсонд эгдүүцэж байгаа хүмүүийн хандлага бол төр ёсоо эрхэмлэн дээдэлж ирсэн Монголчуудын оюун санааны тод илэрхийлэл юм. Тиймээс төрийнхөө соёмбо, бэлэг тэмдгийг хэн, хаана ямар журмаар хэрэглэх вэ? түүнийг юун дээр ашиглаж болох болохгүйг зааглаж ялгахгүй бол ардчилал, шинэчлэлийн далбаан дор үндэстнийхээ бэлэг тэмдгийг хөсөрдүүлэх энэ мэт явдал тасрахгүй нь.