Нийслэлийн газрын албанаас зохион байгуулж буй "Хашаа" арга хэмжээний хүрээнд түргэн үйлчилгээний цэг буюу ТҮЦ-үүдийг буулгаж газрыг чөлөөлж эхлээд байгаа билээ. Улаанбаатар хотын өнгө үзэмжийг сайжруулж, хотын тохижилтыг зөв цэгцтэй байлгах үүднээс тус ажлыг гүйцэтгэж байгаа хэмээн албаныхан хэлж байгаа. Харин ТҮЦ эрхлэгчдийн зүгээс өөрсдийнх нь хувийн өмчид бүдүүлгээр халдсан гэж үзэж байгаа аж. Тэгвэл өнөөдөр ТҮЦ-үүдийг буулгаж байгаа асуудлыг “Өдрийн сонин”-ы байранд хэлэлцлээ. Хэлэлцүүлэгт ТҮЦ үйлчилгээ эрхлэгчдийн төлөөлөл, Нийслэлийн өмчийн харилцааны газрын орлогч дарга М.Батсайхан, Нийслэлийн тээврийн газрын мэргэжилтэн Ц.Мягмарсүрэн, "МBS" хуулийн фирмийн захирал, өмгөөлөгч Б.Цэцэнбилэг, өмгөөлөгч Нацагдорж нарын хүмүүс оролцсон юм. Энд ТҮЦ-ээ хураалгасан хүмүүсийн төлөөлөл оролцсон юм.
Талууд энэ асуудал дээр өөр байр суурьтай байгаа. Ингээд тэдний байр суурийг сонслоо.
ТҮЦ үйлчилгээ эрхлэгч Б.Оюунцэцэг: - Ард түмнийг амьжиргаанаас нь салган байж энэ ТҮЦ-үүдийг хурааж байгаа. Ардчилсан нам 1990 онд Ардчилсан хувьсгалыг хийж ялаад ард түмнээ хувийн өмчтэй болгосон. Гэтэл өнөөдөр төрийн цагдаагаар далайлгаж ард иргэдийн хувийн өмчийг хурааж авч байна. Энд хүний эрх зөрчигдөж байна. Төр жирийн ард иргэдийнхээ хувийн өмчид халдах эрх байдаг юм уу. Зарим нэг ТҮЦ архи зардаг гэж ярьж байна. Бид архи зардаггүй. Олон нийтэд үнэн зөв мэдээллийг өгөх ёстой хүмүүс яагаад бидний нэр хүндэд халдаж, худлаа ярьж хүмүүсийг төөрөгдүүлж байгаа юм. Архи зарсан гэдэг мэдээлэл үнэн бодитой мэдээлэл мөн үү. Баримт байна уу гэж асуумаар байна. Тамхи зардагаа бол бид хүлээн зөвшөөрнө. Харин архи зардаггүй. Бид нараас хураасан ТҮЦ-үүдийг дахин ашиглах боломжгүй болгосон байна лээ. Нийслэлийн өмчийн харилцааны газрын кадастрын хэлсийн дарга Б.Батчимэг: - Ер нь эдгээр ТҮЦ-үүд олон жилийн өмнөөс байсан. 2010 оноос хойш ТҮЦ-ээ авахыг бид шаардаж байсан. “Бид нар авчихна. Нэг жил харж үзээч” гэж хэлсээр байгаад өнөөдрийг хүрсэн. Харин энэ удаа Чингэлтэй дүүргийн цагдаагийн хэлтэст газрын тухай хуулийн дагуу гурав хоногийн хугацаатай мэдэгдлийг өгсөн байгаа. Бид шууд очиж буулгаагүй. Хугааатай мэдэгдэл өгсөн хугацаанд өөрсдийнхөө хөрөнгийг өөрсдийн эзэмшил газар дээрээ аваачих байсан. Гэтэл тухайн үед тэгээгүй учраас ТҮЦ-үүдийг буулгасан.
Нийслэлийн мэргэжлийн хяналтын газрын Эрүүл мэнд боловсрол, соёлын хяналтын хэлтсийн дарга Г.Батмөнх: -Улаанбаатар хотод 1990-ээд оноос ТҮЦ-үүд байгуулагдаж эхэлсэн. Анх байгуулагдахдаа өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний хомсдлоос гарахын тулд тухайн үеийн хотын даргын зөвшөөрөлтэйгээр баригдсан байдаг. Оргил үе буюу хамгийн олон болсон үе нь 2000-гаад он бөгөөд энэ үедээ 2300 гаруй ТҮЦ ажиллаж байсан. Харин сүүлийн үед олон улсын жишгийн дагуу манай нөхцөлд тохирч байна уу, үгүй юу гэдэг асуудал гарч ирсэн. Одоо бол ТҮЦ-үүд харьцангуй цөөхөн болсон. ТҮЦ-д худалдаа хийж буй 400-гаад хүн байгаа. Үүний ард ар гэр гээд олон хүн нэмэгдэх байх. Өдөрт дундажаар нэг ТҮЦ-д 500- ааш доош хүн үйлчлүүлж байна. Манай Мэргэжлийн хяналтын газраас энэ асуудлыг аль талаас нь тавьж байгаа юм бэ гэхээр хүний эрүүл мэндэд хүнсний бүтээгдэхүүн хэрхэн нөлөөлдөг вэ гэдэг талаас нь юм. ТҮЦ-нд стандарт байхгүй. ТҮЦ-үүдийн орчин тойронд нь байгаа орон сууцны хороололуудаас маш их гомдол хэлдэг. Үнэнийг хэлэхэд тэр улсууд шууд л энэ түц-ийг эндээс зайлуулж өгөөчээ гэсэн шаардлага тавьдаг. Улаанбаатар хот 80 градусын хэлбэл дотор байдаг. Зундаа +40 хүртэл өвөлдөө -40 градус хүртэл хүйтэрдэг. Энэ их хэлбэлзэл дотор ялангуяа хүнсний бүтээгдэхүүн байлгаж худалдаа үйлчилгээ эрхлэх нь хүнсний бүтээгдэхүүний байдал их өөрчлөгдөнө. Монгол улсад хавдрын өвлөл маш их байгаа. Тэр дундаа хоол боловсруулах эрхтний хавдар их гарч байна. Нэгдүргээрт элэгний хоёрдугаарт ходоод улаан хоолойны хавдар. Энэ халдварууд юунаас болдог вэ гэхээр манайхан ингэж ойлгодог л доо. Эндээс авч байгаа хүнсний бүтээгдэхүүнийг шууд аваад хэрэглэхэд хэдэн цагийн дараа би бөөлжсөнгүй, суулгасангүй. Би зүгээр байна. Энэ зүгээр юм байна гэж ойлгодог. Гэтэл хүнсний бүтээгдэхүүний хадгалалтын явцад үүссэн нөлөөллөөс болоод тэр хэлээд байгаа хоол боловсруулах замын хавдарууд үүсээд байгаа юм. Хуульч өмгөөлөгч Б.Цэцэнбилэг: -Өнөөдрийн болоод байгаа асуудал бол өмч мөн үү, үгүй юу гэдэг асуудал. Үндсэн хуулинд “Төр өмчийн бүхий л хэлбэрийг хүлээн зөвшөөрөх, тэр өмчийг нь хуулиар хамгаалах” гэсэн сайхан заалт байдаг. Иргэд нь зөвшөөрөлтэй ч бай, үгүй ч бай үйлчилгээ явуулж байгаа гэхэд тэр нь ард түмний хэмжээнд яригдаад байгаа бол төр тэрийг нь хүлээн зөвшөөрөх шаардлага байгаа. Одоо нөхөн олговорын асуудал яагаад яригдахгүй байна вэ гэхээр өмч гэж хүлээн зөвшөөрөгдөхгүй байгаа юм. Яагаад вэ гэхээр газраа зохих ёсоор нь эзэмшээгүйн улмаас газар чөлөөлөх хуулийн дагуу чөлөөлөхөөс өөр аргагүй байна. Зөвшөөрөлтэй газруудад нөхөн олговорын асуудал яригддаг. Өмчийг төр дайчлан авах тохиолдолд нөхөн олговор төлөхөөр заагдсан байдаг. Та бүхэн яагаад хамгаалагдахгүй байна вэ гэхээр манай улсад газар албадан чөлөөлж нүүлгэн шилжүүлэх тухай хууль байхгүй. Хуулийн төсөл боловсруулж байгаа ч тэр нь батлагдаагүй байгаа. Хүний өмчлөх эрхийг хуулиар хамгаалсан байдаг. Тэгэхээр тухайн эд хөрөнгийг албадан чөлөөлж байгаа ямар ч тохиолдолд зохицуулалт, хууль журам байх ёстой. Ийм хууль байхгүй учраас эвдлэн сүйтгээд байгаа юм. Та бүхэн шаардъя гэхээр ямар хуулийн дагуу шаардах нь тодорхойгүй. Энэ нь та бүхний шаардах эрхийг хааж байгаа биз. Гол нь эрхзүйн зохицуулалт хэрэгтэй байгаа юм. Хэрвээ төрөөс та бүхний өмчийг хүлээн зөвшөөрөөд гэрчилгээг нь олгоод өгчихлөө гэж бодоход түүнийг дайчлан авахаар бол та бүхэнтэй хэлэлцээр хийж үнэлгээ гарган нөхөн олговор төлнө. Энэ бүх боломж та бүхний хувьд хаалттай болчихож байгаа юм. Яагаад гэвэл төр та бүхнийг хүлээн зөвшөөрөхгүй байна. Миний ярих гээд байгаа гол зүйл бол хүний эрхэнд зохицуулалтгүйгээр халдаад байгаа асуудал юм. Засаг дарга албадан чөлөөлөх захирамж гаргах ёстой. Гаргаж болно. Гэхдээ яаж албадан чөлөөлөх вэ гэдэг нь хуулиар зохицуулагдах ёстой. Яагаад гэвэл албадан чөлөөлөх ажиллагаа чинь хүний өмчлөх эрхэд халддаг. Миний бодлоор албадан чөлөөлөх гээд байгаа бол эхлээд хуулийг нь гаргах хэрэгтэй.
