Хүний эрхийн үндэсний комисс, Нийслэлийн шүүх, хүний аюулгүй байдлын судалгааны төв ТББ-тай хамтран "Монгол Улс дахь мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлөх эм бэлдмэл, бодистой холбоотой гэмт хэрэгт оногдуулж буй ял шийтгэл, тулгамдаж буй асуудал, олон улсын эрх зүйн орчин" сэдэвт судалгаа хийжээ. Тус судалгааны дүн болон гарч буй санал, дүгнэлтийг өнөөдөр ХЭҮК-ын гишүүн П.Оюунчимэг, ХЭҮК-ын Бодлогын дүн шинжилгээ, хүний эрхийн боловсролын хэлтсийн дарга Г.Агар-Эрдэнэ нар сэтгүүлчдэд танилцууллаа.Энэхүү судалгааны зорилго нь мансууруулах бодис болон сэтгэцэд нөлөөлөх эм бэлдмэл, бодистой холбоотой гэмт хэргийн бүрэлдэхүүн, гэм буруутай этгээдэд оногдуулах ял шийтгэлийн өнөөгийн бодит нөхцөл, байдлыг шүүхийн практикт тулгуурлан олон улсын хүний эрхийн гэрээ, конвенц, барим бичигтэй харьцуулан судалж, дүн шинжилгээ хийсний үндсэн дээр холбогдох байгууллагуудад санал зөвлөмж хүргүүлэх, эрүүгийн хууль тогтоомжийн төсөлд тусгуулах юм байна.
Манай улсын хувьд энэ төрлийн гэмт хэрэгт 1986 оноос хойш 157 иргэн шийтгэгдсэн бөгөөд эдгээрээс насны хувьд 19-36 насныхан зонхилж байгаа гэнэ. Үүнээс 1986-2001 онд энэ төрлийн хэрэгт холбогдсон 52 хүний 15 нь өөртөө хэрэглэдэг гэсэн бол, 2002-2013 оны хооронд холбогдон ял шийтгэл хүлээсэн иргэдээс 69 иргэн хэрэглэх зорилгоор хадгалж байсан гэжээ.
Сүүлийн жилүүдэд энэ төрлийн гэмт хэргийн тоо өсөх хандлагатай байгаа бөгөөд манай улсын хувьд мансууруулах бодис, сэтгэцэд нөлөөлөх эм бэлдмэл, бодисын тухай ойлголт тийм ч хангалттай байдаггүй, эдгээр бодисыг хэрэглэсэн үйлдэлд ял, шийтгэл хүлээлгэх талаар заалт байхгүй, хэмжээний хувьд тодорхой нарийн зааж өгөөгүй зэрэг дутагдалтай байдгаас үүдэн энэ төрлийн гэмт хэрэгт холбогдсон хүмүүст ялгаваргүйгээр ял шийтгэл оноодог байна.
ХЭҮК-оос хууль сахиулагчид болон иргэдэд мансууруулах буюу сэтгэцэд нөлөөлөх эм, бэлдмэлийн талаарх мэдлэг, ойлголтыг дээшлүүлэх, мөрдөн байцаалтын ажиллагаанд шинжлэх ухаан, технологийн ололт амжилтыг бүрэн дүүрэн ашиглах чадвар, боломжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр Хууль зүйн яамнаас тодорхой бодлого, хөтөлбөр гаргах шаардлагатай байгааг хэлсэн юм. Ингэснээр техник хэрэгсэл, тоног төхөөрөмж сайжирч, шинжээч, хууль сахиулагч нарын мэдлэг, ур чадвар энэ төрлийн хэргийг мэргэжлийн түвшинд шалгаж чадахуйцаар дээшилж, үндэстэн дамнасан гэмт хэрэгтэй бодитойгоор тэмцэж чадахыг хэлж байна.
Тиймээс энэ төрлийн гэмт хэргийг илрүүлэх, түүнээс урьдчилан сэргийлэх, мансуурах донтой этгээдэд цаг алдалгүй эмнэлгийн чанартай албадлагын арга хэмжээ хэрэглэх үүднээс энэ хэргийг үйлдэгч нь гэмт хэргээ сайн дураараа илчилж ирсэн, өөрт байгаа мансууруулах буюу сэтгэцэд нөлөөлөх эм, бэлдмэл, бодисыг хуулийн байгууллагад хураалгаж, гэмт хэрэг болон гэмт хэрэг үйлдсэн бусад этгээдийг илрүүлэхэд идэвхтэй дэмжлэг үзүүлсэн бол түүнийг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөх заалтыг Эрүүгийн хуульд нэмж оруулах, эсхүл Гэмт хэргийн тухай хуулийн төсөлд тусгах саналтай байгаа аж.
